چهار مسافر و انگور

📖 داستان‌ها
قصهمهارت: گفت‌وگو۶ تا ۱۰ سال۲۸ آبان ۱۴۰۵

یک قصه‌ی قدیمی از مثنوی مولانا، ساده‌شده برای بچه‌های امروز

یه ظهر گرم آخر تابستون، چهار تا مسافر خاکی و خسته، از چهار راه مختلف، رسیدن به یه کاروانسرای قدیمی کنار جاده. هر کدوم از یه سرزمین اومده بود و هر کدوم به یه زبون حرف می‌زد.

لیلا، دختر کاروانسرادار، داشت کنار حوض وسط حیاط، کاسه‌ها رو آب می‌کشید. دید که چهار تا مسافر زیر سایه‌ی تاک بزرگ گوشه‌ی حیاط نشستن و هیچ‌کدوم چیزی واسه خوردن ندارن.

لیلا یه کم به حرف‌هاشون گوش داد. از هیچ کدومشون سر در نمی‌آورد، ولی از قیافه‌هاشون معلوم بود که گشنه‌ن و از راه دور اومدن.

یه تاجر مهربون که داشت از کاروانسرا می‌رفت، یه سکه‌ی نقره گذاشت کف دست یکی از اونا و گفت: «این مال هر چهار تاتونه. با هم یه چیزی بخرین و بخورین.»

چهار مسافر خسته زیر سایه‌ی تاک در حیاط کاروانسرا نشسته‌اند، یکی سکه‌ای در دست دارد و لیلا از کنار حوض نگاهشان می‌کند

مسافر اول که فارسی‌زبون بود، سکه رو بالا گرفت و گفت: «من می‌گم با این پول انگور بخریم.»

مسافر دوم که عرب بود، سرشو تکون داد: «نه، نه! انگور نه. من عِنَب می‌خوام.»

مسافر سوم که ترک‌زبون بود، از جاش بلند شد: «عنب چیه؟ من اوزوم می‌خوام، فقط اوزوم!»

مسافر چهارم که از سرزمین روم اومده بود، دست‌هاشو تکون داد: «همه‌تون اشتباه می‌کنین. ما باید استافیل بخریم.»

صداها هی بلند و بلندتر شد. هر کی فکر می‌کرد بقیه دارن حرف اونو رد می‌کنن. یکی پاشو زمین کوبید، یکی اخم کرد، یکی سکه رو محکم توی مشتش گرفت. حیاط کاروانسرا پر شده بود از «انگور! عنب! اوزوم! استافیل!»

لیلا کاسه رو گذاشت زمین و با خودش گفت: «اینا که دارن داد می‌زنن، اصلاً به حرف همدیگه گوش نمی‌دن.»

چهار مسافر ایستاده‌اند و با اخم و دست تکان دادن با هم بحث می‌کنند و لیلا کنار حوض کاسه را زمین گذاشته و نگاهشان می‌کند

لیلا آروم رفت جلو و وایساد وسطشون. گفت: «ببخشید، من زبون شما رو بلد نیستم. ولی می‌شه هر کدومتون با انگشت روی خاک بکشین که چی می‌خواین؟»

مسافرها یه لحظه ساکت شدن. بعد هر چهار تا خم شدن و با انگشت روی خاک حیاط یه چیزی کشیدن.

لیلا یکی‌یکی نگاه کرد و زد زیر خنده. هر چهار تا نقاشی یه چیز بود: یه خوشه‌ی گرد، با کلی دونه‌ی کوچیک، و یه برگ پهن بالاش.

لیلا با انگشت به بالای سرشون اشاره کرد. از تاک بزرگ گوشه‌ی حیاط، خوشه‌های سبز و طلایی آویزون بود. گفت: «شما هر چهار تا یه چیز می‌خواین! فقط هر کدوم یه اسم دیگه روش گذاشتین.»

لیلا یک سبد انگور آورده و چهار مسافر با خنده دور سبد نشسته‌اند؛ روی خاک حیاط چهار نقاشی ساده‌ی خوشه‌ی انگور پیداست

مسافرها اول به نقاشی‌ها نگاه کردن، بعد به تاک، بعد به همدیگه. مسافر فارسی‌زبون خندید و گفت: «انگور!» عربه گفت: «عنب!» ترکه گفت: «اوزوم!» رومیه گفت: «استافیل!» و این بار هر چهار تا با هم خندیدن.

با همون یه سکه، از پدر لیلا یه سبد پر انگور خریدن و با هم زیر تاک نشستن و خوردن. تا غروب، هر کدوم اسم انگور رو به زبون خودش به بقیه یاد داد. لیلا هم یاد گرفت. حالا اون یه چیز رو با چهار تا اسم بلد بود.

شب، وقتی ستاره‌ها بالای حیاط کاروانسرا دراومدن، پدر لیلا ازش پرسید: «تو که زبون هیچ‌کدومشونو بلد نبودی، چطوری آشتیشون دادی؟» لیلا شونه‌هاشو بالا انداخت و گفت: «من فقط گوش دادم و پرسیدم. اونا داد می‌زدن، واسه همین نمی‌شنیدن.»

قبل از این که دعوا کنی، خوب گوش بده و بپرس منظورش چیه؛ شاید هر دوتون یه چیزو می‌خواین. این یعنی گفت‌وگو

با بچه‌ها حرف بزنین

  1. چرا مسافرها فکر می‌کردن با هم مخالفن، در حالی که هر چهار تا یه چیز می‌خواستن؟
  2. اگه تو جای لیلا بودی، چه راه دیگه‌ای پیدا می‌کردی که بفهمی هر کدوم چی می‌خوان؟
  3. یه بار که با کسی بحثت شد و بعد فهمیدی منظورتون یکی بوده، تعریف کن.

نوبت توئه

بازی «نقاشی کن، حرف نزن» رو با خانواده بازی کنین: یکی یه چیز رو فقط با نقاشی روی کاغذ نشون بده، بدون یه کلمه حرف، و بقیه حدس بزنن چیه. بعد بپرسین: اسم این چیز توی زبون‌ها یا لهجه‌هایی که بلدیم چیه؟

یه کاغذ و یه مداد کافیه. اگه وسط بازی کسی ناراحت شد، یه دقیقه صبر کنین و بذارین با حرف خودش بگه چی می‌خواسته.

منبع: قصه‌ی «منازعت چهار کس جهت انگور» از دفتر دوم مثنوی معنوی مولانا جلال‌الدین محمد بلخی (درگذشته‌ی ۶۵۲ خورشیدی)، به نقل از گنجور. این قصه در مالکیت عمومی است. این بازنویسی ساده، با شخصیت لیلا، برای زنبور دانا نوشته شده است.

مثنوی معنوی، دفتر دوم، بخش ۱۱۲، در گنجور

تصویرها: با هوش مصنوعی کشیده شده‌اند.

این مطلب را دستیار هوشمند زنبور دانا آماده کرده و یک آدم بازبینی کرده است. اگر اشتباهی دیدید، از صفحه‌ی تماس با ما خبر بدهید.

← بازگشت به داستان‌ها

مطالب مرتبط